Próba typologii tytułów (ideonimów) prozy Jana Wiktora

Main Article Content

Krystyna Kowalik

Abstrakt

The paper contains some remarks on the titles (ideonyms) of the works by Jan Wiktor (1890–1967, mainly literary ones). The writer, who came from Radomysl (on the San River), was socially-oriented. He spent most of his life far away from his hometown. He was a resident of Cracow by choice. He had special affection for Szczawnica and Pieniny. He is particularly remembered for his loyalty to recognised ideology and friendships. As for important professional activities, he favoured travelling. These circumstances determined his journalistic and literary work. The titles he used for his works are strictly connected not only with the content and the trend they represent, but also their genre. By following the standards of microtext poetics, which the title of the work belongs to, they form more or less equal groups from one up to four words, less frequently – more extended. The most dominant category contains titles which have the form of a nominal phrase. Thanks to their literary shape, they are recognised as the texts belonging to certain periods and they clearly reflect Jan Wiktor’s artistic personality. This link is visible at the level of linguistic realisation of a formal structure, in the formation of its shape and artistic expression, in the field of using lexis from particular semantic fields and its architectonics, which is based on the similarities between rhetorical figures (Błogosławiony chleb ziemi czarnej, Droga przez wieś, Kłosy na ściernisku, Legenda o grajku bożym, Ożywcze krynice, Rozmowy pod kolorowym parasolem, Wyznania heretyka) or forming innovative contradictions (Orka na ugorze, Miłość wśród płonących wzgórz, Podróż po słońce, Papież i buntownik, Skrzydlaty mnich, Strzecha w cieniu drapaczy chmur, Wierzby nad Sekwaną). Also orka na ugorze is an idiomatic expression that has been popularised in the Polish language thanks to Jan Wiktor.

Pliki do pobrania

Pobieranie danych nie jest jeszcze dostępne.

Article Details

Jak cytować
KowalikK. Próba typologii tytułów (ideonimów) prozy Jana Wiktora. ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, n. 14, p. 96-107, 15 grudz. 2019.
Dział
Artykuły

Bibliografia

Bąba S., 1980, Frazeologia biblijna i modlitewna w tytułach utworów literackich, „Język Polski” LI, s. 358–364.

Biolik M., Duma J. (red.), 2011, Chrematonimia jako fenomen współczesności, Olsztyn.

Bučko D.G., Tkačova N.V., 2012, Slovnyk ukraïns’koï onomastyčnoï terminologiï, Charkiv.

Danek D., 1972, O tytule utworu literackiego, „Pamiętnik Literacki” LXIII, s. 143–174.

Danek D., 1980, Dzieło literackie jako książka. O tytułach i spisach rzeczy w powieści, Warszawa.

Gajda S., 1987, Społeczne determinacje nazw własnych tekstów (tytułów), „Socjolingwistyka” VI, s. 79–89.

Gałkowski A., 2008, Chrematonimy w funkcji kulturowo-użytkowej. Onomastyczne studium porównawcze na materiale polskim, włoskim, francuskim, Łódź.

Gałkowski A., 2012, Terminologia onomastyczna. Aktualizowana lista podstawowych haseł terminologii onomastycznej w języku polskim, https://onomastyka.uni.lodz.pl/strona-glowna/terminologia-polska (dostęp dnia 31.03.2019).

Jodłowski S., 1964, Substantywizacja przymiotników w języku polskim, Wrocław.

Kaźmierczak M., 2006, Tekst, paratekst, przesunięcia interpretacyjne w polskich wydaniach „Przygód Fandorina” (Część 2: Parateksty werbalne), „Przegląd Rusycystyczny", nr 2 (158), s.66-94.

Kęsikowa U., 1993, O tytułach utworów literackich M. Rodziewiczówny, [w:] Onomastyka literacka, red. M. Biolik, Olsztyn, s. 347–350.

Kobylińska J., 1990, Gwara w utworach Władysława Orkana, Kraków.

Kobylińska J., 1997, Świat językowy Władysława Orkana. Słowa i stereotypy, Kraków.

Kosyl C., 1993, Chrematonimy, [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. II: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Wrocław, s. 439–444.

Kosyl C., 1998, Nazwy własne w literaturze pięknej, [w:] Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa–Kraków, s. 363–387.

Kowalik K., 2008, Uwagi o tytułach artykułów naukowych, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” IV, s. 346–360.

Kowalik K., 2018, Tytuły współczesnych polskich słowników jednojęzycznych. Między informacją a reklamą, [w:] Onomastyka – neohumanistyka – nauki społeczne, red. U. Bijak, H. Górny, M. Magda-Czekaj, Kraków, s. 259–269.

Książek-Bryłowa W., 2004, O tytułach fraszek Wacława Potockiego, [w:] Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. XIII, red. Z. Krążyńska i Z. Zagórski, Poznań, s. 47–54.

Markiewicz H., 1965, Tytuły Żeromskiego, „Prace Polonistyczne”, s. 187–192.

Markiewicz H., 2003, Tytuły dzieł literackich, [w:] idem, Zabawy literackie dawne i nowe, Kraków, s. 16–38.

Markiewicz H., Romanowski A. (red.), 1990, Skrzydlate słowa, Warszawa.

Martuszewska M., 1977, Tytuły powieściowe, „Ruch Literacki”, z. 2, s. 137–146.

Miodek J., 1981, Tytuł w tytule jako środek stylistyczny, „Rozprawy Komisji Językowej” WTN XII, s. 121–129.

Munia H., 2010, Semantyka nazw własnych w tytułach utworów rosyjskiej prozy wiejskiej, [w:] Literatury i języki wschodniosłowiańskie wobec swego czasu. Z perspektywy XXI wieku, red. A. Ksenicz, M. Łuczyk, Zielona Góra, s. 75–82.

Obrzut K., 2012, Onomastyka literacka w prozie o tematyce wiejskiej Władysława Orkana, Krosno.

Okoniowa J., 2007, Ideonim – pomiędzy nazwą własną a metatekstem, [w:] Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, K. Skowronek, Kraków, s. 75–79.

Piechota M., 1992, O tytułach dzieł literackich w pierwszej połowie XIX wieku, Katowice.

Pietruszewska-Kobiela G., 1993, Tytuły i incipity utworów Haliny Poświatowskiej, [w:] Onomastyka literacka, red. M. Biolik, Olsztyn, s. 351–355.

Pietrzak M., 2009, O nagłówkach felietonów drugiej połowy XIX wieku, „Rozprawy Komisji Językowej” ŁTN, t. LIV, s. 127–136.

Pisarek W., 1966, Tytuł utworu swoistą nazwą własną, „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach. Prace Językoznawcze”, t. III, s. 67–81.

Rudnik-Karwatowa Z., Karpińska H., 1999, Słownik słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego, Warszawa.

Rzetelska-Feleszko E. (red.), 1998, Polskie nazwy własne – Encyklopedia, Kraków.

Skowronek B., Skowronek K., 2003, Ideonimy polskich filmów fabularnych (1947–2002), [w:] Metodologia badań onomastycznych, red. M. Biolik, Olsztyn, s. 601–628.

Skwarczyńska S., 1954, Wstęp do nauki o literaturze, t. I, PAX, Warszawa.

Sobczykowa J., 1987, O pewnym typie nazw utworów, [w:] Język artystyczny, t. V, red. A. Wilkoń, Katowice, s. 83–96.

Sobczykowa J., 1989, Tytuły utworów muzycznych nazywające pozamuzyczne cechy utworu, [w:] Język artystyczny, t. VI, red. A. Wilkoń, s. 68–82.

Stoff A., 1975, Funkcja tytułu w dziele literackim, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia Polska” XI, s. 3–17.

Wojnowska J., 2008, Cechy i funkcje tytułu w tekście publicystycznym na przykładzie felietonów J. Hennelowej i J. Podsiadły, „Język Polski” LXXXVIII, s. 29–38.

Wróblewska V., 2001, Nazwy gatunkowe w tytułach utworów lirycznych (rekonesans), „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia Polska” LIV: „Literatura”, s. 111–129.