Mechanizmy przejmowania wyrazów niemieckich w polszczyźnie południowokresowej

Main Article Content

Anna Kostecka-Sadowa
https://orcid.org/0000-0002-2287-904X

Abstrakt

The article describes the mechanisms of taking over German words to the conspiracy dialect on the phonetic-flexible and word-forming level. German language borrowings account for a significant percentage of the vocabulary in the conspiracy. Different historical and geographical conditions of the area contributed to this. The mass settlement of Germans in the cities caused the German loans to become more and more numerous and took root unnoticed in the language. The Germanisms presented here show a different degree of dependence on their originals, usually making it difficult, and sometimes impossible, to indicate their sources, which was related to the fact that quite often the source of Polish borrowings were German bustling, environ mental or colloquial expressions.

Pliki do pobrania

Pobieranie danych nie jest jeszcze dostępne.

Article Details

Jak cytować
[1]
Kostecka-SadowaA., „Mechanizmy przejmowania wyrazów niemieckich w polszczyźnie południowokresowej”, ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, 2020, nr 15, s. 119-130, https://doi.org/10.24917/20831765.15.10, https://studialinguistica.up.krakow.pl/article/view/7628 dostępne na: 27.02.2021.
Dział
Artykuły

Bibliografia

Bąk S., 1933, Polszczyzna górnośląska w przedwojennej szkole średniej, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar

Bąk S., 1963, Zróżnicowanie narzecza śląskiego (próba podziału i charakterystyki dialektów śląskich), „Prace i Materiały Etnograficzne”, t. 23, s. 434–460.
Zobacz w Google Scholar

Biolik M., 2000, Zapożyczenia z języka niemieckiego w tekstach stylizowanych na gwarę warmińską (na podstawie felietonów drukowanych w „Gazecie Olsztyńskiej” w latach 1925–1939), „Prace Językoznawcze” [Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie], t. 2, s. 5–33.
Zobacz w Google Scholar

Broda M., 1978, Zapożyczenia niemieckie w gwarze Puńcowa koło Cieszyna, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Językoznawcze”, t. 59, s. 99–105.
Zobacz w Google Scholar

Burysz A., 2012, Polszczyzna mieszkańców Drohobycza, Lublin, UMCS [maszynopis pracy doktorskiej, napisanej pod kierunkiem prof. dr. hab. F. Czyżewskiego].
Zobacz w Google Scholar

Dyszak A., 2003, Germanizmy w mowie mieszkańców Bydgoszczy, [w:] Polszczyzna bydgoszczan. Historia i współczesność, red. M. Święcicka, Bydgoszcz, s. 81–94.
Zobacz w Google Scholar

Gliszczyńska A., 2007, Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”), „LingVaria”, t. 2, nr 1(3), s. 79–89.
Zobacz w Google Scholar

Gogolewski S., 1963, Wpływy niemieckie na kaszubski system czasów przeszłych, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. IX, s. 69-75.
Zobacz w Google Scholar

Gruchmanowa M., Walczak B. red., 1997, Słownik gwary miejskiej Poznania, Poznań.
Zobacz w Google Scholar

Hentschel G., Menzel T., 2002, O niemieckich zapożyczeniach leksykalnych a ich substytutach w polszczyźnie XIX wieku, [w:] Dzieje Słowian w świetle leksyki, red. J. Rusek, W. Boryś, L. Bednarczuk, Kraków, s. 263–271.
Zobacz w Google Scholar

Hinze F., 1963, Die deutschen Lehnwörter im Pomoranischen (Kaschubischen), Berlin.
Zobacz w Google Scholar

Judycka I., 1954, Typy zapożyczeń niemieckich w gwarach Warmii i Mazur, „Poradnik Językowy”, s. 1–12.
Zobacz w Google Scholar

Karszniewicz-Mazur A., 1988, Zapożyczenia leksykalne ze źródła niemieckiego we współczesnej polszczyźnie, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar

Kleszcz K., 2002, Zapożyczenia niemieckie w gwarach śląskich (na przykładzie pierwszego tomu „Słownika gwar śląskich”), [w:] Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, red. S. Gala, Łódź, s. 225–233.
Zobacz w Google Scholar

Kleszcz K., 2006, Kontakty językowe polsko-niemieckie na Śląsku w pierwszej połowie XIX wieku, [w:] Wokół polszczyzny dawnej i obecnej, red. B. Nowowiejski, Białystok, s. 127–136.
Zobacz w Google Scholar

Kobus J., Gliszczyńska A., 2006, Funkcjonowanie germanizmów w języku mieszkańców wsi centralnej Wielkopolski (na przykładzie Baranówka i Sowinek, powiat Poznań), „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 13 (33), s. 71–82.
Zobacz w Google Scholar

Kobus J., 2010, Status germanizmów we współczesnym języku mieszkańców wybranych wsi wielkopolskich, [w:] Діалектологічні студії. 9. Запозичення та iнтерференція, ред. П. Гриценко, Н. Хобзей, Львів, s. 52–58.
Zobacz w Google Scholar

Kostecka-Sadowa A., 2018, Zapożyczenia niemieckie w polszczyźnie południowokresowej, [w:] Polen und Deutsche in Europa. Polacy i Niemcy w Europie, red. K. Trybuś, M. Düring, M. Junkiert, Berlin, s. 267–282.
Zobacz w Google Scholar

Kostecka-Sadowa A., 2019, Zapożyczenia niemieckie w gwarze spiskiej (na podstawie materiału zgromadzonego w „Korpusie Spiskim”), „Gwary Dziś”, t. 11, red. J. Sierociuk, Poznań, s. 175–182.
Zobacz w Google Scholar

Kurzowa Z., 1985, Polszczyzna Lwowa i Kresów południowo-wschodnich do 1939 roku, Kraków.
Zobacz w Google Scholar

Maciejewski J., 1966, O zapożyczeniach niemieckich w gwarze chełmińskiej. Asymilacja wyrazów, „Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Polska VI”, z. 17, s. 85–99.
Zobacz w Google Scholar

Miodek J., 1991, Germanizmy w gwarze śląskiej, „Zeszyty Naukowe WSP w Opolu. Językoznawstwo”, t. 13, s. 463–468.
Zobacz w Google Scholar

Nowowiejski B., 1996, Zapożyczenia leksykalne z języka niemieckiego w polszczyźnie XIX wieku (na materiale czasopism), Białystok.
Zobacz w Google Scholar

Nowowiejski B., 2007, Wpływy języka niemieckiego na polszczyznę w zakresie słownictwa, „Poradnik Językowy”, z. 5, s. 14–24.
Zobacz w Google Scholar

Obara J., 2002, Mechanizm zapożyczania z języka niemieckiego do gwar śląskich, [w:] Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki, red. S. Gala, Łódź, s. 359–372.
Zobacz w Google Scholar

Perzowa H., 1997, Wyrazy pochodzenia niemieckiego w „Słowniku gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur” (SGOWM). Adaptacja fleksyjna i słowotwórcza, [w:] Obraz językowy słowiańskiego Pomorza i Łużyc. Pogranicza i kontakty językowe, red. J. Zieniukowa, Warszawa, s. 329–344.
Zobacz w Google Scholar

Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2015, O żywotności zapożyczeń niemieckich w gwarze miejskiej Poznania, „Gwary Dziś”, t. 7, s. 201–214.
Zobacz w Google Scholar

Popowska-Taborska H., 1993, Specyfika kaszubskich regionalizmów leksykalnych, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Seifert-Nauka I., 1993, Dawny dialekt miejski Lwowa. Część I: Gramatyka. Wrocław.
Zobacz w Google Scholar

Siatkowski J., 1967, Wpływ poszczególnych dialektów niemieckich na język polski, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 7, s. 33–46.
Zobacz w Google Scholar

Siatkowski J., 1983, Interferencje językowe na Warmii i Mazurach, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 21, s. 103–115.
Zobacz w Google Scholar

Siatkowski J., 2004, Wpływy niemieckie, [w:] tegoż, Studia nad wpływami obcymi w „Ogólnosłowiańskim Atlasie Językowym”, Warszawa, s. 11–52.
Zobacz w Google Scholar

Siatkowski J., 2015, Studia nad słowiańsko-niemieckimi kontaktami językowymi, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Sierociuk J., 2003, Założenia metodologiczne badań języka wsi, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, t. 11, s. 131–136.
Zobacz w Google Scholar

Tambor J., 1998, Germanizmy w gwarze śląskiej – stopień przyswojenia, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Prace Językoznawcze” XXV: Studia historycznojęzykowe, red. O. Wolińska, s. 210–218.
Zobacz w Google Scholar

Walczak B., 1999, Zapożyczenia leksykalne: teoria i metodologia, [w:] Polszczyzna północno-wschodnia 2, red. B. Nowowiejski, Białystok, s. 69–107.
Zobacz w Google Scholar

Walczak B., Witaszek-Samborska M., 1989, Wpływy niemieckie w gwarze miejskiej Poznania, „Rozprawy Slawistyczne”, t. 4, s. 283–295.
Zobacz w Google Scholar

Wyderka B., 2003, Germanizmy jako problem leksykograficzny, „Gwary Dziś”, t. 2: Regionalne słowniki i atlasy gwarowe, red. J. Sierociuk, Poznań, s. 217–222.
Zobacz w Google Scholar

Zaręba A., 1961, Śląskie teksty gwarowe (z mapką), Kraków.
Zobacz w Google Scholar

Zaręba A., 1979 [1980], O zapożyczeniach niemieckich w polskich gwarach orawskich, „ZFFUKom. Philologica 30”, s. 269–272.
Zobacz w Google Scholar